Camı ışığa tutup hafif sarı-yeşil bir yansıma görüyorsanız o cam muhtemelen mavi ışık filtreli. Normal cam bu açıdan bakıldığında düz, renksiz bir yansıma verir. Aradaki fark aslında elle değil, ışıkla anlaşılıyor.
Çoğu kişi “ekrana bakanlar için mavi ışık filtreli gözlük camı gerçekten işe yarıyor mu” sorusunu sorarken camı nasıl ayırt edeceğini bilmiyor. Oysa gözlükçüde camı elinize almadan, sadece ışığa tutarak bu farkı görebilirsiniz.
Satıcı “bu cam mavi ışık filtreli” dediğinde göz yummadan önce birkaç basit şeye bakmak yeterli.
İçindekiler
Yansıma rengi ve kaplama izi
Mavi ışık filtreli camların çoğunda camın yüzeyine özel bir kaplama uygulanır. Bu kaplama ışığı belli bir dalga boyunda yansıtır, bu yüzden camı eğip çevirdiğinizde sarımsı, bazen mor-pembe tonlarda bir parıltı görürsünüz. Normal camda böyle bir renk oyunu olmaz, yansıma beyaza yakın kalır.
Camı floresan ışık altında tutup 45 derece açıyla çevirin. Filtreli camda renk değişimi net görülür, düz camda görülmez. Telefonun beyaz ekranını camın arkasına koyup baktığınızda da filtreli camda ekranın beyazı hafif sarıya kayar; normal camda beyaz kalır.
Bazı ucuz camlarda bu kaplama çok ince uygulanır ve yansıma zar zor fark edilir. Böyle durumlarda tek bakışla karar vermek yanıltıcı olur, camı birkaç farklı açıdan kontrol etmek gerekir.
Fiyat etiketi ile cam özelliği uyuşmazlığı
Bir cam “blue light” yazan kutudan çıkmış olabilir ama içindeki gerçek cam standart olabilir. Türkiye’de bazı işletmeler mavi ışık filtresini ayrı bir ürün olarak değil, ekstra bir hizmet bedeli olarak sunar; cam aslında aynı kalır, sadece üstüne ince bir kaplama ilave edilir ya da hiç edilmez. Fatura veya sipariş fişinde “blue light coating” ya da “anti blue” ibaresi var mı diye bakmak, camı elinize alıp ışığa tutmaktan daha güvenilir bir yöntem.
Kaplamasız düz camı mavi ışık filtreli diye yüksek fiyata almak, bu alanda sık yapılan hatalardan biri. Camı teslim alırken ışık testini yapmadan imza atmayın.
Numaralı cam kullanıyorsanız iş biraz daha karışıyor. Çünkü dioptrili camlarda yüzey zaten kavisli ve kalın, ışık yansıması tek düze camdaki gibi net çıkmayabilir. Böyle camlarda ışık testi yerine camın kenarına yakın bir noktadan bakmak daha işe yarıyor; kaplamalı camlarda kenara yakın kısımda renk farkı diğer bölgelere göre biraz daha belirgin olur.
Burada bir ayrım var: mavi ışık filtresi camın kendi malzemesine katılmış olabilir ya da sonradan yüzeye kaplanmış olabilir. İlk tip camda kaplama aşınmaz, çizilme ya da temizlik sonrası etkisini kaybetmez. İkinci tipte ise yoğun alkollü temizlik, sert bezle silme gibi işlemler zamanla kaplamayı incelebilir. Yıllar içinde cam “eskisi kadar etkili değil” gibi geliyorsa bu genelde kaplamanın aşınmasından kaynaklanıyor, camın bozulmasından değil.
Pratikte şu eşik işe yarıyor: cam malzemeye katılmış filtre ise uzun vadede fark etmeniz zor, çünkü kaybı yok denecek kadar az. Yüzeye kaplanmış filtre ise 1-2 yıl sonra ışık testini tekrarlayıp karşılaştırma yapabilirsiniz, kaplama zayıflamışsa yansıma eskisi kadar belirgin çıkmaz.
Bir de şu var: bazı kullanıcılar camın hafif sarımsı görünmesini kusur sanıp değiştirmek istiyor. Oysa bu sarımsı ton, filtrenin çalıştığının göstergesi. Camı “daha berrak, daha şeffaf” olsun diye değiştirmek, aslında filtreyi iptal etmek anlamına geliyor.
Bu testi yapmanıza gerek olmayan durumlar
- Gözlüğünüzü zaten mavi ışık filtreli diye aldıysanız ve fatura üstünde bu özellik açıkça yazıyorsa, ışık testine gerek yok; belge yeterli kanıt.
- Günde ekrana sadece birkaç saat bakıyorsanız ve gözünüz yorulmuyorsa, camın filtreli olup olmadığını ayırt etmek için uğraşmak zaman kaybı olur.
- Camınız 3-4 yılı geçmiş, zaten değiştirmeyi düşünüyorsanız eski camda kaplama testi yapmak yerine direkt yeni cam siparişine geçin.
- Çok kalın, yüksek numaralı camlarda ışık testi güvenilir sonuç vermez; böyle camlarda testin sonucuna değil, sipariş fişindeki ibareye güvenin.
Mavi ışık filtreli cam hakkında merak edilenler
Mavi ışık filtreli cam nasıl anlaşılır, elle dokununca fark edilir mi?
Hayır, dokunarak anlaşılmaz; kaplama gözle görülmeyecek kadar ince bir tabaka. Tek güvenilir yöntem camı ışığa tutup yansıma rengine bakmak ya da fişte yazan ibareyi kontrol etmek.
Mavi ışık filtreli cam zamanla etkisini kaybeder mi?
Yüzeye sonradan kaplanan filtrelerde yıllar içinde hafif zayıflama olabilir, özellikle sert temizlik maddeleriyle. Camın kendi malzemesine katılan filtrede bu kayıp neredeyse yok.
Her gözlük camına mavi ışık filtresi eklenebilir mi?
Çoğu numaralı ve numarasız camda eklenebilir ama çok ince ya da özel kaplamalı bazı camlarda ek filtre yüzeyi bozabilir. Gözlükçü camın bu ek kaplamaya uygun olup olmadığını sipariş öncesi söyler.
