Dingil başına izin verilen yükü aştıysanız kantarda idari para cezası kesin, bazı durumlarda yük fazlası boşaltılıp yola öyle devam etmeniz istenir. Hangisiyle karşılaşacağınız aşım oranına ve kamyonun belgelerine göre değişir.
Türkiye’de karayollarında sabit ve mobil kantarlar var, bir kısmı otoyol girişlerinde bir kısmı il içi geçiş noktalarında. Kamyonlar rastgele değil, genelde ağırlık ihbarı yüksek araçlar veya rutin denetim sırası gelen araçlar kantara yönlendiriliyor.
İçindekiler
Hangi araçlar kantara çekilir, hangileri geçer
Her kamyon kantara girmez. Denetim ekipleri genelde yüklü görünen, süspansiyonu çökmüş, arka tekerlekleri aşırı basmış araçları işaretler. Bazı noktalarda otomatik tartı sistemi her aracı geçerken tartar, sınırı aşanlara ışık yanar ve o araç kenara alınır. Bu sistemde şoförün inisiyatifi yok, araç otomatik olarak fişleniyor.
Yük tipi de belirleyici. Hafriyat, demir, yapı malzemesi taşıyan kamyonlar daha sık durdurulur çünkü bu yüklerde kantar aşımı istatistiksel olarak daha yaygın. Boş dönen kamyonlar ya da belgeli, sabit yük taşıyan lojistik firmalarının araçları genelde hızlı geçer, özellikle firma sicili temizse.
- Süspansiyon seviyesi düşük görünen araçlar
- Yük üstü branda ile kapatılmış, içeriği belirsiz araçlar
- Daha önce aşım kaydı olan plakalar
Kantara girmek cezayı garantilemiyor. Sınır içinde çıkan araç dakikalar içinde yoluna devam ediyor, kayıt bile tutulmuyor çoğu zaman.
Dingil başına 1-3 ton arası aşımda ceza genelde makul seviyede kalır ve araç yoluna devam eder. 3 tonun üzerine çıkınca iş değişir: yük fazlasının bir kısmı aracın üstünden indirilir, bazen orada bir nakliye aracı beklemek zorunda kalır. Toplam araç ağırlığı bakımından sınırı büyük farkla aşan kamyonlarda ise araç trafikten men edilir, yani kantarda bekletilir.
Şoförlerin sık yaptığı bir yanlış var: dingil aşımı ile toplam ağırlık aşımını aynı şey sanmak. Toplam ağırlık sınır içinde olsa bile yük dingillere eşit dağılmamışsa, tek bir dingil sınırı aştığı için ceza yazılabilir. Yani kamyon “hafif” görünse de yük arkaya kaymışsa kantar bunu yakalar.
Cezanın kime yazılacağı da karıştırılan bir konu. Sürücü değil, araç sahibi ya da işleteni muhatap olur çoğu zaman, özellikle yükleme işlemi firma tarafından yapılmışsa. Şoför sadece aracı kullanıyorsa ve yükleme kendisine ait değilse, bu durum tutanağa not düşülebilir.
Tekrarlanan aşım kaydı olan araçlarda ceza miktarı değişmez ama denetim sıklığı artar. Aynı plaka birkaç ay içinde ikinci kez yakalanırsa, o araç artık mobil ekiplerin takip listesine giriyor ve farklı illerde bile durdurulma ihtimali yükseliyor.
Bir de sık sorulmayan ama pratikte işe yarayan bir ayrıntı var: yükün cinsi bazı durumlarda ceza uygulamasını etkiliyor. Örneğin canlı hayvan taşıyan araçlarda boşaltma işlemi hayvan refahı gerekçesiyle farklı değerlendirilir, araç direkt trafikten men edilmek yerine en yakın uygun noktaya yönlendirilebilir.
Siz hangi aşım grubuna giriyorsunuz
Yükünüz dingil başına 1-2 ton civarında taşıyorsa büyük ihtimalle idari para cezasıyla kurtulursunuz, araç yola devam eder. Bu bandın içindeyseniz boşaltma istenmez, sadece tutanak kesilir ve ceza plakaya işlenir.
Yük 3 tonun üzerinde taştıysa boşaltma kaçınılmaz hale gelir. Burada sormanız gereken soru şu: boşaltılan yükü alacak ikinci bir araç ayarlayabiliyor musunuz? Ayarlayamıyorsanız kantarda bekleme süreniz uzar, çünkü ekipler fazlalığı sizin bulacağınız bir araca değil, kendi belirlediği şartlara göre indirtir.
Toplam ağırlık limitini büyük farkla geçtiyseniz araç zaten trafikten men ediliyor demektir, bu noktada “biraz indirip devam ederim” planı işe yaramaz. Bu tür vakalarda genelde yükün bir kısmı değil, dengeyi sağlayacak kadarı indirilir ve dingil dağılımı yeniden ölçülür.
- Yük arkaya veya tek tarafa kaymışsa: dingil aşımı riski toplam ağırlıktan bağımsız oluşur
- Firma yüklemesi yaptıysa ve siz sadece sürücüyseniz: durumu tutanağa yazdırmak işinize yarar
- Daha önce aşım kaydınız varsa: güzergah değiştirseniz bile mobil ekip ihtimali düşmez
Asıl ayrım burada: tek seferlik bir aşım mı yaptınız, yoksa düzenli olarak sınırı mı zorluyorsunuz? İlkinde ceza bir maliyet, ikincisinde işletme alışkanlığı haline geliyor ve bu da uzun vadede hem ceza yükünü hem denetim sıklığını katlıyor.
Kantar cezasıyla ilgili merak edilenler
Kantarda tartılan ağırlık itiraz konusu olabilir mi?
Evet, tartım anında şüpheniz varsa tutanağa itiraz şerhi düşülmesini isteyebilirsiniz. İkinci bir tartım genelde aynı kantarda yapılmaz, bu yüzden itirazınızı yazılı hale getirmeniz ileride işinize yarar.
Boşaltılan yük nereye bırakılır?
Bu tamamen yük tipine ve o andaki şartlara bağlı, standart bir depolama noktası yok. Bazı durumlarda yükü almak için kendi aracınızı veya anlaştığınız bir nakliyeciyi çağırmanız beklenir.
Dingil aşımı ile lastik basıncı arasında bağlantı var mı? Doğrudan değil ama düşük basınçlı lastikler yükü düzgün taşıyamadığı için kamyonun bir tarafı daha çok çöker, bu da kantarda dingil dağılımını olduğundan farklı gösterebilir. Yani ceza nedeni yük değil, lastik basıncı gibi görünse de ortaya çıkan sonuç aynı olabiliyor.
